De kern van het ondernemerschap volgens de belastingdienst
De Belastingdienst kijkt niet naar hoe jij jezelf noemt. Het gaat niet om je KvK-inschrijving, hoewel dat een belangrijke eerste stap is. Ze kijken naar de feiten en omstandigheden van jouw dagelijkse praktijk. Kortom, je moet een echte economische activiteit uitoefenen. Wat houdt dat concreet in? Voor een diepgaande uitleg hierover en de consequenties voor je aangifte, lees onze ondernemers inkomstenbelasting gids.
###.
Om aangemerkt te worden als ondernemer voor de inkomstenbelasting, moet je voldoen aan een aantal criteria. Deze criteria helpen de Belastingdienst te bepalen of je echt een bedrijf drijft of dat je bijvoorbeeld een verkapt loondienstverband aangaat. Dit proces heet de ‘driedeling’ van de inkomstenverhoudingen.
De drie inkomstenstromen
De fiscus verdeelt inkomsten grofweg in drie categorieën. Jouw inkomsten vallen in één van deze bakken:
• Loon uit arbeid: Dit is het inkomen dat je ontvangt als werknemer in loondienst. Hierover betaal je loonheffing.
• Winst uit onderneming: Dit is jouw inkomen als zelfstandige, de focus van dit artikel. Hier gelden specifieke regels voor belastingheffing en aftrekposten.
• Inkomsten uit overig werk: Dit is vaak inkomen uit bijvoorbeeld resultaat uit specifieke werkzaamheden waar je niet structureel mee bezig bent, zoals incidentele verhuur.
Als zzp’er streef je ernaar om onder de tweede categorie te vallen: winst uit onderneming. Dit geeft je namelijk recht op de mooie fiscale voordelen die horen bij het ondernemerschap.
De vereisten om als ondernemer te worden gezien
De Belastingdienst hanteert verschillende toetsingsfactoren om vast te stellen of je daadwerkelijk ondernemer bent. Ze kijken naar het geheel, niet naar één enkel aspect. Jouw werkwijze moet voldoen aan een aantal harde eisen.
Continue arbeid en winstoogmerk
Dit is misschien wel de belangrijkste pijler. Je verricht arbeid op een manier die gericht is op het maken van winst. Dit betekent:
• Structureel en regelmatig: Je bent niet af en toe een klusje aan het doen. Je verricht structureel werkzaamheden. Zelfs als je nog weinig omzet hebt, moet de intentie er zijn om dit structureel te doen.
• Winst beoogd: Je hebt de intentie om op termijn winst te maken. Je investeert tijd en middelen met het oogmerk dat je meer ontvangt dan je uitgeeft. Dit is het verschil met een hobby. Als je hobby nooit geld oplevert en je er geen moeite voor doet om dat te veranderen, is het geen onderneming.
Zelfstandigheid en onafhankelijkheid
Een cruciaal element is de mate van zelfstandigheid. De fiscus wil zien dat jij de baas bent over jouw eigen bedrijfsvoering. Dit betekent dat je onafhankelijk opereert van de opdrachtgever.
Denk hierbij aan de volgende aspecten:
• Investeringen: Je doet zelf investeringen in bedrijfsmiddelen. Denk aan een eigen laptop, gereedschap of software. Als jouw opdrachtgever alles verstrekt, wijst dit meer richting loondienst.
• Risico: Je draagt ondernemersrisico. Dit houdt in dat je risico loopt op niet-betaalde uren, of dat je moet investeren zonder garantie op vergoeding. Je bent niet verzekerd tegen werkeloosheid op de manier van een werknemer.
• Werken voor meerdere opdrachtgevers: Werk je structureel voor slechts één opdrachtgever? Dan is de kans groot dat de Belastingdienst dit ziet als schijnzelfstandigheid. Werk je voor meerdere opdrachtgevers, dan versterkt dat jouw positie als zelfstandige.
Presentatie naar buiten
Hoe presenteer jij je naar de buitenwereld? De manier waarop jij je naar de markt toe opstelt, speelt een rol bij de beoordeling of je een echte zzp ondernemer bent voor de belastingdienst.
• Heb je een eigen bedrijfsnaam en bedrijfsadres?
• Adverteer je jouw diensten actief?
• Stel je zelf facturen op volgens de wettelijke vereisten?
• Heb je een eigen website waar je jouw expertise toont?
Al deze zaken versterken het beeld dat jij een zelfstandige onderneming runt en niet slechts iemand die een opdracht uitvoert.
De gevaren van de DBA: de Wet deregulering beoordelingskaders
Sinds de invoering van de Wet deregulering beoordelingskaders (DBA) is er meer duidelijkheid gekomen over de arbeidsrelaties. Het doel was om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Je hebt wellicht gehoord over de ‘modelovereenkomsten’.
Wanneer je werkt met een opdrachtgever, is het raadzaam om een schriftelijke overeenkomst te hebben. Als je werkt met een modelovereenkomst zzp die vooraf door de Belastingdienst is goedgekeurd, geeft dit jou en je opdrachtgever meer zekerheid over de fiscale status. Dit voorkomt discussies achteraf over de vraag of je wel of geen ondernemer bent.Meer weten over de specifieke regels rondom de inkomstenbelasting voor ondernemers? Lees onze uitgebreide gids over inkomstenbelasting voor ondernemers.
Wanneer loop je het risico op verkapte loondienst?
De Belastingdienst onderzoekt actief situaties waarin de werkzaamheden lijken op een dienstverband. Dit gebeurt vaak als:
• Je werkt tegen een vast, uurloon dat vergelijkbaar is met het marktconforme loon voor die functie.
• Je bent verplicht om werktijden aan te houden die strikt door de opdrachtgever worden bepaald.
• Je mag of kunt geen vervanging sturen als je ziek bent of vakantie hebt. Dit duidt op een persoonlijke verplichting die meer past bij een werknemer.
Als de Belastingdienst oordeelt dat je geen ondernemer bent, maar eigenlijk in loondienst was (verkapte loondienst), dan kan de opdrachtgever alsnog loonheffingen moeten afdragen. Dit kan leiden tot naheffingen en boetes voor jouw opdrachtgever. Voor jou persoonlijk betekent dit dat je mogelijk geen recht hebt op bepaalde ondernemersaftrekposten, zoals de zelfstandigenaftrek.
Fiscale voordelen als je wél ondernemer bent
Als je vaststaat dat je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting, dan opent zich een wereld aan fiscale mogelijkheden die werknemers simpelweg niet hebben. Het is belangrijk dat je deze rechten kent en benut.
De belangrijkste voordelen die horen bij het ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting zijn:
• Zelfstandigenaftrek: Een vast bedrag dat je mag aftrekken van je winst. Dit verlaagt jouw belastbare inkomen aanzienlijk.
• MKB-winstvrijstelling: Een percentage van de winst dat je mag aftrekken. Dit is een extra stimulans voor kleine en middelgrote ondernemingen.
• Investeringsaftrek: Als je investeert in bedrijfsmiddelen (buiten je computer, die je wellicht al lang hebt), mag je een deel van dat bedrag extra aftrekken.
Je moet wel voldoen aan het urencriterium om deze aftrekposten te mogen claimen. Dit betekent dat je minimaal 1225 uur per jaar aan je onderneming moet besteden. Houd dit goed bij in je urenadministratie!
Hoe houd je de relatie met de Belastingdienst gezond?
Transparantie en een deugdelijke administratie zijn jouw beste vrienden. De Belastingdienst waardeert het als je proactief bent en je zaken goed op orde hebt.
Zorg altijd voor:
• Een gescheiden zakelijke administratie. Zorg dat privé en zakelijk strikt gescheiden blijven.
• Een duidelijke urenregistratie, zeker als je het urencriterium nodig hebt.
• Schriftelijke overeenkomsten met jouw opdrachtgevers, het liefst gebaseerd op goedgekeurde modelovereenkomsten waar passend.
Door deze zaken zorgvuldig bij te houden, bewijs je op elk moment dat jouw werkzaamheden daadwerkelijk de kenmerken van ondernemerschap dragen.
Veelgestelde vragen over het zzp-schap en de inkomstenbelasting
Vraag 1: Moet ik mij altijd inschrijven bij de KvK om ondernemer te zijn voor de inkomstenbelasting?
Nee, formeel gezien is de KvK-inschrijving niet de enige bepalende factor voor de Belastingdienst. De fiscus kijkt naar de feitelijke ondernemersactiviteiten. Echter, de KvK-inschrijving is een zeer sterk bewijs voor het feit dat je intentie hebt om te ondernemen.
Vraag 2: Wat gebeurt er als ik het urencriterium niet haal?
Als je het urencriterium van 1225 uur niet haalt, verlies je het recht op de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek (als je net begint). Je wordt dan vaak nog wel als ondernemer gezien (met MKB-winstvrijstelling), maar je mist de grootste fiscale voordelen.
Vraag 3: Kan ik zzp’er zijn en toch onder toezicht van een opdrachtgever vallen?
Je mag instructies ontvangen over wat je moet doen, maar als de opdrachtgever ook bepaalt hoe, wanneer en waar je het moet doen, dan verzwakt dit jouw positie als zelfstandig ondernemer. Vrije tijd en vakantie bepalen, wijst op loondienst.