WW-uitkering voor zelfstandigen: wanneer komt het in beeld?
De standaard WW-uitkering is bedoeld voor mensen die in loondienst waren en werkloos raken. Als zzp’er of DGA (directeur-grootaandeelhouder) valt je situatie net iets anders. Je bent vaak niet automatisch verzekerd tegen werkloosheid. Toch biedt de Nederlandse overheid soms vangnetten. Dit hangt sterk af van je precieze situatie. Wat is jouw rechtsvorm? Ben je een eenmanszaak, VOF, of BV? Elk scenario heeft zijn eigen aandachtspunten.
De vrijwillige verzekering: een blik op het verleden
Vroeger was er een optie voor zelfstandigen om zich vrijwillig te verzekeren voor de WW. Dit heet de Algemene verzekering werkloosheid zelfstandigen (AVS). Deze mogelijkheid bestaat niet meer voor nieuwe aanmeldingen. Ben jij vóór een bepaalde datum aangesloten gebleven? Dan kan deze verzekering mogelijk nog steeds relevant voor je zijn. Controleer dit altijd bij het UWV. Voor de meeste startende of recente ondernemers speelt de AVS geen rol meer.
De schijnzelfstandigheid en de loondienstgeschiedenis
Een veelvoorkomend misverstand is dat je als zzp’er nooit recht hebt op een uitkering. Dit klopt niet helemaal. Als je recentelijk nog in loondienst bent geweest, bouw je daar wel WW-rechten op op. Als je na een periode van loondienst zelfstandig werd, en je raakt werkloos, dan kijkt het UWV naar die recente loondienstperiode. Je moet dan wel voldoen aan de wekeneisen. Deze eisen gaan over hoeveel uur je gewerkt hebt en hoelang je verzekerd was.
Wat als je altijd al ondernemer bent geweest? Dan wordt het complexer. De focus verschuift dan naar het beëindigen van je onderneming en of je verplicht verzekerd was.
Wanneer heb je als ondernemer wél recht op een WW-uitkering?
Je hebt als zelfstandige alleen recht op een WW-uitkering als je onder de verplichte verzekering viel. Dit klinkt ingewikkeld, maar in de praktijk gaat het vaak om de volgende groepen:
• Directeur-grootaandeelhouders (DGA’s): Als je een BV hebt en formeel in loondienst bent van je eigen BV, dan bouw je sociale verzekeringsrechten op. Als de BV stopt en je ontslag neemt, kijk je naar je arbeidsuren en het salaris dat je verdiende. Je WW-uitkering hangt dan af van de voorwaarden die gelden voor werknemers.
• Bestaanszekerheid en de bijstand: Voor veel zzp’ers die hun onderneming stopzetten, is de WW geen optie. Zij komen vaak uit bij de Participatiewet. Dit is de bijstandsregeling. Hierbij kijkt de gemeente naar jouw inkomen en vermogen. Dit is een vangnet, maar het is geen WW-uitkering.
• Mensen met een restverzekering: Sommige specifieke beroepsgroepen of situaties kennen nog restregelingen. Dit is zeldzaam, maar het waard om na te gaan als je in een gespecialiseerde sector werkt.
De term ‘ondernemer in de WW’ roept vaak de vraag op over het voldoen aan de sollicitatieplicht. Als je een WW-uitkering ontvangt, moet je actief werk zoeken. Als je een uitkering krijgt omdat je onderneming is beëindigd, moet je bewijzen dat je niet meer zelfstandig kunt werken, of dat je de intentie hebt om weer in loondienst te gaan.
VIDEO: Stappenplan eigen bedrijf starten met een WW-uitkering | Ondernemersplein
De overstap van zzp naar loondienst: een strategische zet
Stel, je merkt dat je onderneming niet loopt zoals gehoopt. Misschien overweeg je een carrièreswitch. Je wilt terug naar een vaste baan. Als je stopt met je eenmanszaak, ben je formeel niet werkloos in de zin van de WW, tenzij je een specifiek verleden hebt. Je bent ‘vrijwillig werkloos’ als je stopt terwijl je nog mogelijkheden had.
Wat veel ondernemers doen, is strategisch handelen voordat ze stoppen. Ze proberen eerst een baan in loondienst te vinden. Als ze die baan krijgen en na een proeftijd ontslagen worden, dan hebben ze wél WW-rechten opgebouwd door die nieuwe loondienstperiode. Dit is een veelgebruikte route om zekerheid in te bouwen voor het geval de nieuwe baan toch niet slaagt.
De complexe situatie van de DGA en de WW-aanvraag
De directeur-grootaandeelhouder is een speciale categorie. Jij bent de baas, maar je hebt ook een arbeidsovereenkomst met je eigen BV. Als de BV failliet gaat of je stopt de activiteiten, dan zeg je in feite je eigen contract op. Het UWV beoordeelt dan of je aan de eisen voldoet. De belangrijkste pijlers hierbij zijn:
• Arbeidsuren: Je moest minimaal 26 uur per week werkzaam zijn voor de onderneming.
• Salaris: Je verdiende een fictief of echt loon waarover sociale premies zijn afgedragen.
• Geen controle: Je mocht niet de meerderheid van de aandelen bezitten en tegelijkertijd ontslag nemen zonder noodzaak. Dit laatste punt is cruciaal om te bepalen of je niet zelf de oorzaak bent van je werkloosheid.
Als DGA moet je vaak aantonen dat je écht geen invloed meer had op het voortbestaan van de onderneming. Denk aan een faillissement of een onhoudbare financiële situatie. Je WW-aanvraag voor DGA’s vereist gedetailleerde administratie. Zorg dat je loonstroken en jaarrekeningen paraat hebt.
Wat als je onder de Participatiewet valt?
Als je als zzp’er zonder verplichte verzekering stopt en geen WW krijgt, komt de gemeente in beeld met de Participatiewet. Dit is de bijstand. Dit vangnet is er om je bestaansrecht te garanderen. Je moet wel aan strenge eisen voldoen:
• Je hebt geen recht op een uitkering uit een andere regeling (zoals WW).
• Je hebt geen of weinig vermogen.
• Je bent bereid om (hulp)werk te aanvaarden.
Het verschil met de WW is groot. De WW is gebaseerd op eerdere verzekeringspremies. De bijstand is een inkomensondersteuning die afhankelijk is van je huidige financiële situatie. Het is belangrijk dat je dit traject snel in gang zet als je geen WW-mogelijkheden ziet.
Je onderneming stoppen en de WW-procedure
Wanneer je besluit je onderneming definitief te staken en je denkt mogelijk recht te hebben op een WW-uitkering (meestal als DGA of na recente loondienst), dan zijn er duidelijke stappen te volgen.
Ten eerste, meld je direct werkloos. Doe dit zodra duidelijk is dat de onderneming stopt of zodra je ontslag neemt bij je BV. Wacht niet te lang. Je meldt je werkloos bij het UWV. Gebruik hiervoor de digitale portalen. Dit is de start van jouw potentiële WW-traject.
Vervolgens bereidt het UWV jouw aanvraag voor. Hierbij is jouw inbreng essentieel. Je moet documentatie aanleveren die je arbeidsverleden als ondernemer of DGA aantoont. Denk aan: uittredingsdocumenten, bewijs van arbeidsuren, en financiële overzichten. Hoe completer jouw dossier, hoe sneller de beoordeling verloopt, en voor meer details over de mogelijkheden kun je de informatie over de uitkering voor ondernemers raadplegen.
Wees voorbereid op het sollicitatieplichtaspect. Zelfs als je net je onderneming hebt beëindigd, verwacht het UWV dat je actief op zoek gaat naar nieuw werk in loondienst. Jouw inzet hierin wordt nauwlettend gevolgd.
Veelgestelde vragen over WW en zelfstandigen
Onmisbare bronnen
Hier zijn enkele informatieve links speciaal over Ww uitkering zelfstandig ondernemer.
• Bedrijf starten vanuit een WW-uitkering | UWV
• Online training en webinars ’Zelfstandig ondernemen’ | werk.nl
Kan ik een WW-uitkering krijgen als ik mijn eenmanszaak stop?
Meestal niet direct. Een eenmanszaak valt niet onder de verplichte WW-verzekering. Je hebt alleen recht op WW als je recent in loondienst bent geweest en voldoet aan de wekeneisen, of als je onder een zeldzame uitzonderingsregeling valt. Als je wilt weten wanneer je als ondernemer toch in aanmerking kunt komen, lees dan meer over hoe je een WW-uitkering aanvragen kunt als zelfstandig ondernemer. Anders val je terug op de Participatiewet via de gemeente.
Hoe lang heb ik recht op WW als DGA?
Dit hangt af van de periode dat je premies hebt betaald, net als bij een werknemer. Hoe langer je verzekerd was (en loon ontving), hoe langer je recht hebt op een uitkering, met een maximum van 24 maanden, afhankelijk van je arbeidsverleden.
Moet ik mijn onderneming liquideren voordat ik WW aanvraag?
Als DGA moet je aantonen dat er geen werk meer is voor jou in de BV. Dit betekent vaak dat de onderneming gestopt of failliet moet zijn verklaard. Voor een zzp’er met een eenmanszaak geldt dat je definitief moet stoppen met je activiteiten om aanspraak te maken op eventuele andere regelingen (zoals bijstand).
Wat als ik naast mijn zzp-werk ook nog in loondienst ben?
Als je minder dan 20 uur per week werkt in loondienst, en je bent grotendeels zelfstandige, dan telt de WW dit deeltijdwerk mee in de berekening van je uitkering, maar je moet nog steeds voldoen aan de vereisten voor werkloosheid. Als je meer dan 20 uur werkt, heb je geen recht op WW omdat je niet als werkloos wordt beschouwd.