De basis: wanneer ben je ondernemer voor de btw?
Veel mensen denken dat de inschrijving bij de KvK automatisch betekent dat je een ondernemer bent in de ogen van de Belastingdienst. Dat is de eerste stap, zeker waar. Maar de Belastingdienst kijkt naar een aantal concrete zaken om te bepalen of jij in aanmerking komt voor ondernemersaftrekposten en of je btw moet afdragen. Dit is cruciaal voor de ‘btw-ondernemer’ status.
Het criterium van zelfstandigheid en winstoogmerk
De Belastingdienst beoordeelt jouw situatie aan de hand van een aantal vaste criteria. Dit zijn de pijlers waarop jouw ondernemerschap rust. Begrijp je deze, dan weet je waar je aan toe bent bij de vraag: ‘wanneer word ik gezien als ondernemer?’. Voor een uitgebreide gids over de beoordeling van jouw ondernemerschap kun je onze volledige handleiding raadplegen.
• Ondernemerschap: Dit betekent dat je zelfstandig werkt. Je bent niet in loondienst bij de partij voor wie je werkt. Je bent baas over je eigen tijd en werkwijze.
• Winstoogmerk: Je streeft ernaar winst te maken. Dit betekent niet dat je elk jaar direct in de plus moet staan, zeker niet in het begin. Het gaat om de intentie. Je doet dit niet puur als hobby.
• Investeringen: Je investeert in je bedrijf. Denk aan apparatuur, marketing, of cursussen die je nodig hebt om je diensten aan te bieden.
• Continuïteit: Je hebt de intentie om langdurig bezig te zijn met je activiteiten. Dit is geen eenmalig project.
• Omvang van de werkzaamheden: Doe je dit voor meerdere opdrachtgevers, of ben je structureel bezig? Hoe meer opdrachtgevers, hoe sterker je ondernemerspositie.
Als je aan de meeste van deze punten voldoet, is de kans groot dat de Belastingdienst jou aanmerkt als ondernemer. Dit is belangrijk voor de aftrek van kosten, zoals bijvoorbeeld de kleineondernemersregeling btw, mocht je omzet niet extreem hoog zijn.
De mythe van de ‘hobby’ versus onderneming
Dit is een veelvoorkomend struikelblok. Je start bijvoorbeeld met het verkopen van handgemaakte sieraden, of je geeft af en toe advies. Wanneer is dit een bijverdienste en wanneer wordt het een échte onderneming voor de fiscus? De sleutel ligt in de intentie en de mate van professionaliteit.
VIDEO: Wanneer bent je IB-ondernemer volgens de Belastingdienst?
Wat maakt jouw activiteit serieus?
De Belastingdienst kijkt of je activiteiten ‘duurzaam’ en ‘omvangrijk’ genoeg zijn. Dit zijn geen harde cijfers, maar eerder een gevoel van professionaliteit dat je uitstraalt. Denk hierbij aan de volgende signalen die jouw ondernemerschap versterken:
• Je hebt een zakelijke bankrekening geopend.
• Je investeert tijd en geld in reclame of een website.
• Je bouwt een klantenbestand op en legt offertes vast.
• Je bent bereid risico’s te nemen voor jouw bedrijfsvoering.
Als je jouw werkzaamheden structureel aanbiedt aan verschillende klanten, dan ben je op de goede weg om de status van ondernemer voor inkomstenbelasting te verkrijgen. Dit is een andere beoordeling dan de btw-status, maar ze hangen nauw samen.
De twee gezichten: btw-ondernemer versus inkomstenbelasting
Het is goed om te weten dat de Belastingdienst soms onderscheid maakt. Je kunt voor de btw als ondernemer worden gezien, maar voor de inkomstenbelasting (IB) toch niet. Dit gebeurt soms als je bijvoorbeeld heel weinig omzet draait.
De bepaling voor de inkomstenbelasting
Voor de Inkomstenbelasting is de winstoogmerk en het risico dat je loopt nog zwaarder. Hier gaat het om de vraag of je recht hebt op bepaalde fiscale voordelen, zoals de zelfstandigenaftrek of de mkb-winstvrijstelling. Dit zijn fantastische regelingen die jouw belastingdruk verlagen. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet je echt voldoen aan het urencriterium als je een startende ondernemer bent.
Het urencriterium voor starters houdt in dat je minimaal 1225 uur per jaar aan je onderneming moet besteden, verdeeld over twee van de vijf jaar waarin je ondernemer bent. Dit bewijst jouw structurele inzet en toewijding. Houd dit goed bij in je urenadministratie!
Wanneer ben je geen ondernemer meer? (De fictieve dienstbetrekking)
Soms loop je het risico als werknemer te worden gezien, terwijl je dacht zelfstandig te zijn. Dit heet de fictieve dienstbetrekking. Dit gebeurt vaak als je werkt voor één opdrachtgever en deze opdrachtgever heel veel zeggenschap heeft over hoe en wanneer jij je werk doet. Denk aan: vaste werktijden, verplichte vakantiedagen, of het niet mogen inhuren van personeel. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij het werken met één grote klant, de zogenaamde ‘schijnzelfstandigheid’.
Jouw rol als zzp’er en de Belastingdienst
Als jij als zzp’er aan de slag gaat, is het jouw verantwoordelijkheid om aan te tonen dat je een echte ondernemer bent. De Belastingdienst komt niet standaard bij je aan de deur. Jij moet de feiten aandragen die jouw status ondersteunen. Hoe zorg je dat je dit goed regelt?
Interessante websites
Verdiep je verder in Wanneer ben je voor de belastingdienst ondernemer? met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
• Wanneer bent u ondernemer voor de inkomstenbelasting?
Praktische stappen voor een duidelijke status
Wees proactief. Documenteer alles. Dit maakt het veel gemakkelijker als er vragen komen over jouw ondernemersstatus bij de Belastingdienst.
• Houd een gedetailleerde urenregistratie bij, ook als je nog geen urencriterium hoeft te halen.
• Zorg voor duidelijke facturen met jouw bedrijfsgegevens.
• Gebruik een zakelijke e-mailadres en telefoonnummer.
• Documenteer jouw acquisitie-inspanningen (wanneer je nieuwe klanten zocht).
• Zorg dat je minimaal twee opdrachtgevers hebt, als dit mogelijk is binnen jouw branche, om het risico van schijnzelfstandigheid te verkleinen.
Door deze stappen te volgen, creëer je een stevig dossier dat jouw positie als ondernemer ondersteunt. Het gaat om het bewijs van jouw intentie om een levensvatbare onderneming op te bouwen.
Veelgestelde vragen over ondernemerschap
Vraag 1: Moet ik altijd btw in rekening brengen als ik ondernemer ben?
Nee. Als je omzet onder de drempel voor de kleineondernemersregeling (KOR) blijft (momenteel €20.000 per jaar), kun je ervoor kiezen je aan te melden voor de KOR. Dan hoef je geen btw af te dragen en geen btw-aangifte te doen, maar mag je ook geen btw aftrekken van jouw inkopen. Houd er rekening mee dat de criteria voor ondernemerschap voor de inkomstenbelasting anders kunnen zijn dan voor de btw.
Vraag 2: Wat is het verschil tussen een zzp’er en een ondernemer voor de Belastingdienst?
In de praktijk zijn ze vaak hetzelfde. Een zzp’er (zelfstandige zonder personeel) is een vorm van ondernemerschap. De Belastingdienst kijkt echter naar de feitelijke invulling van jouw werkzaamheden (winstoogmerk, zelfstandigheid) en niet zozeer naar de benaming die je kiest.
Vraag 3: Hoe lang duurt het voordat ik officieel als ondernemer word aangemerkt?
Vanaf het moment dat je je inschrijft bij de KvK en activiteiten start met winstoogmerk, kun je als ondernemer worden gezien. De beoordeling vindt meestal plaats tijdens de eerste aangifte inkomstenbelasting, of als de Belastingdienst vragen stelt over jouw inkomsten.