De basis: UWV en de zelfstandige
Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) regelt veel zaken rondom werk en inkomen in Nederland. Denk aan werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid. Als werknemer bouw je automatisch rechten op. Maar als je eenmaal kiest voor het ondernemerschap, verandert de situatie. Jij bent nu de werkgever én de werknemer. Dit vraagt om een andere aanpak bij het regelen van je sociale zekerheid.
Ziekte als ondernemer: hoe zit dat met een UWV-uitkering?
Dit is misschien wel de meest gestelde vraag: “Heb ik recht op een ziekte-uitkering als zzp’er?” Het korte antwoord is: meestal niet automatisch. Je valt als ondernemer niet onder de standaard Ziektewet of de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) zoals werknemers dat doen. Het UWV keert deze uitkeringen niet zomaar uit aan jou als directeur-grootaandeelhouder (DGA) of eenmanszaak.
Wat zijn dan jouw opties als je onverhoopt ziek wordt en niet kunt werken? Je moet je hier zelf tegen verzekeren. Dit is een cruciaal verschil. Je bouwt geen doorbetaling van loon door de werkgever op, want die werkgever ben je zelf.
VIDEO: Stappenplan eigen bedrijf starten met een WW-uitkering | Ondernemersplein
Arbeidsongeschiktheid en de ondernemer
Raak je langdurig arbeidsongeschikt? Dan ligt de focus op de WIA. Als je echter werknemer bent, regelt het UWV dit vaak na twee jaar ziekte. Voor jou als ondernemer is dit anders geregeld. Je moet zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers (AVB) afsluiten als je zekerheid wilt. Deze verzekering vervangt het inkomen als je langdurig niet meer kunt ondernemen op het niveau van voor de ziekte.
Zonder een AVB loop je een groot risico. Het UWV biedt in principe geen directe WIA-uitkering aan de niet-werknemer. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als je een verplicht verzekerde was, maar reken daar niet op als je basisverzekering niet op orde is.
Werkloosheid en het UWV: de WW-uitkering
Werkloosheid is een angst voor velen. Wat gebeurt er als je geen opdrachten meer hebt of je bedrijf stopt? Hier komt de Werkloosheidswet (WW) om de hoek kijken. Heb jij als ondernemer hier recht op?
Wanneer kom je in aanmerking voor een WW-uitkering?
De regels voor de WW-uitkering zijn strenger voor ondernemers dan voor werknemers. Je komt alleen in aanmerking als je laat zien dat je géén ondernemer meer bent. Het UWV kijkt dan kritisch naar jouw activiteiten.
Belangrijke voorwaarden om in aanmerking te komen:
• Je moet volledig gestopt zijn met je onderneming. Geen uurtje meer werken aan je bedrijf, ook niet op kleine schaal.
• Je moet voldoen aan de sollicitatieplicht.
• Je moet voldoen aan de wekeneis: je moest in een bepaalde periode vóór je werkloosheid voldoende gewerkt hebben als werknemer in loondienst. Dit geldt minder als je een uitkering aanvraagt als voormalig zzp’er.
Als je stopt met je onderneming en je had voorheen loondienstervaring, kun je mogelijk een beroep doen op de WW. Dit heet de WW-uitkering na stoppen als zzp’er. Het is belangrijk dat je je uitschrijft bij de Kamer van Koophandel (KvK) en direct contact opneemt met het UWV.
De situatie voor de directeur-grootaandeelhouder (DGA)
Als DGA ben je vaak in loondienst van je eigen B.V. Dit geeft je meer zekerheid rondom het UWV dan de eenmanszaak. Je hebt een arbeidsovereenkomst. Hierdoor bouw je rechten op voor zowel de WW-uitkering als de Ziektewet.
Wel kijkt het UWV naar het salaris dat je jezelf uitkeerde. Je WW-uitkering is gebaseerd op het SV-loon (sociaal verzekerd loon) dat je jezelf uitkeerde in het laatste jaar. Zorg er dus voor dat je als DGA een marktconform en fiscaal juist salaris aan jezelf uitkeert. Dit is essentieel voor jouw sociale zekerheid als DGA. Een correct salaris is ook belangrijk wanneer je als ondernemer met zwangerschapsverlof gaat; ondernemer met zwangerschapsverlof.
Preventie is beter dan genezen: de rol van verzekeringen
De realiteit is dat het UWV-vangnet voor de actieve ondernemer vaak dun is. Dit betekent dat jij de regisseur van jouw eigen sociale zekerheid moet zijn. Verzekeren is geen kostenpost; het is een investering in jouw continuïteit.
Overweeg deze zaken goed:
• Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AVB): Biedt inkomenszekerheid bij langdurige ziekte. Dit is jouw persoonlijke buffer tegen het verlies van je verdienvermogen.
• Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers met een beperkt budget: Kijk naar de mogelijkheden voor collectieve regelingen of periodes met een lager verzekerd bedrag om de premie te drukken.
• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: Hoewel dit geen inkomensverzekering is, beschermt het jou tegen claims als je een fout maakt in je werk. Dit voorkomt juridische kosten die je onderneming failliet kunnen maken.
Praat met een onafhankelijke adviseur over welke risico’s jij wilt dragen en welke je wilt verzekeren. Dit helpt je bij het maken van een weloverwogen beslissing over verzekeringen voor ondernemersinkomen.
Fiscale en juridische aspecten bij het stoppen
Als je besluit te stoppen en een beroep wilt doen op het UWV voor een WW-uitkering, is de juridische kant belangrijk. Je moet formeel stoppen.
Stap 1: Uitschrijven bij de KvK. Zodra je je uitschrijft, geef je aan dat je stopt met de uitoefening van je bedrijf. Vanaf dat moment stopt de verplichting tot het doen van aangifte inkomstenbelasting als ondernemer.
Stap 2: Aanvraag indienen. Je vraagt de WW-uitkering aan bij het UWV. Wees eerlijk over je laatste werkzaamheden. Het UWV controleert nauwkeurig of je écht gestopt bent met je onderneming. Als je na het aanvragen toch nog activiteiten ontplooit, kan dit leiden tot het stopzetten van je uitkering en mogelijke terugvordering.
Je wilt natuurlijk niet dat je later problemen krijgt met de Belastingdienst of het UWV over een grijs gebied in je stopzettingsproces. Zorg dat je administratie op orde is.
Veelgestelde vragen over UWV en ondernemers
Interessante websites
Duik dieper in het onderwerp Uwv voor ondernemers met deze nuttige bronnen.
• Speciaal voor zelfstandigen | UWV | UWV
1. Heb ik als eenmanszaak recht op een WIA-uitkering via het UWV?
Nee, in principe niet. Je valt niet automatisch onder de WIA. Je moet zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten om je inkomen te beschermen bij langdurige ziekte.
2. Wanneer mag ik een WW-uitkering aanvragen na het stoppen van mijn zzp-praktijk?
Je mag de aanvraag indienen nadat je je formeel hebt uitgeschreven bij de KvK en je volledig gestopt bent met je onderneming. Je moet wel voldoen aan de eventuele vereisten voor de wekeneis als je daarvoor nog werknemer bent geweest.
3. Wat is het verschil tussen een DGA en een zzp’er met een eenmanszaak ten aanzien van het UWV?
Een DGA in een B.V. heeft vaak een arbeidsovereenkomst en bouwt sociale zekerheidsrechten op via het loon van de B.V. Een zzp’er met een eenmanszaak is zelf verantwoordelijk voor het inkopen van deze zekerheden via particuliere verzekeringen, aangezien hij niet in loondienst is.
4. Moet ik mij verzekeren tegen ziekte als ik een kleine omzet heb als zzp’er?
Ja, het wordt sterk aangeraden. Zelfs met een kleine omzet kunnen medische kosten je volledig financieel ruïneren. De kosten van een verzekering wegen vaak op tegen het risico van een jaarlang inkomensverlies.
5. Hoe controleert het UWV of ik echt gestopt ben met mijn onderneming voor een WW-uitkering?
Het UWV kijkt naar je activiteiten na uitschrijving, je financiële stromen en je inschrijving bij de KvK. Ze controleren of je nog aandrachten uitvoert die inkomsten genereren, ook al zijn dit kleine klussen.