Het wezen van de stichting: meer dan alleen een goed doel
Wat maakt een stichting uniek in het Nederlandse landschap? Een stichting is een rechtspersoon. Dit betekent dat de stichting zelfstandig bezittingen en schulden kan hebben. Het doel staat centraal, niet het maken van winst voor directe begunstigden. Dat is het fundamentele verschil met bijvoorbeeld een bv of een vof.
Het statutaire doel bepaalt de koers
Wanneer je de statuten opstelt, leg je vast wat je wilt bereiken. Dit kan heel breed zijn, zoals het bevorderen van cultuur, het steunen van wetenschappelijk onderzoek, of het bieden van hulp aan mensen in nood. Het doel zelf definieert de aard van de stichting.
• Een stichting heeft geen leden. Dit onderscheidt haar van een vereniging.
• De bestuurders hebben een beheers- en uitvoeringsrol. Zij zijn de drijvende kracht achter de missie.
• Het vermogen dient uitsluitend het statutaire doel. Winstuitkering is in principe verboden.
Dit ‘niet-uitkerende’ karakter is cruciaal. Maar wat gebeurt er als die stichting een activiteit ontplooit die lijkt op die van een commercieel bedrijf? Daar wordt het interessant.
Wanneer gedraagt een stichting zich als een onderneming?
Je kunt een prachtig maatschappelijk doel hebben, maar om dat doel te bereiken, heb je soms inkomsten nodig. Denk aan het organiseren van grote evenementen, het verkopen van producten, of het leveren van diensten. Hier ontstaat de overlap met de ondernemingswereld. De vraag is dan: voer je een economische activiteit uit?
VIDEO: Stichting Werk en Onderneming
De fiscale blik: de winstbelasting
De Belastingdienst kijkt naar wat je doet, niet alleen naar wat je in de statuten hebt staan. Als jouw stichting structureel goederen of diensten levert tegen een vergoeding, en daarmee de concurrentie aangaat met reguliere bedrijven, dan kan er sprake zijn van een onderneming in de zin van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR).
Dit is geen veroordeling; het is een classificatie. Als je onderneming bent, dan val je onder de vennootschapsbelasting (vpb) voor dat specifieke deel van je activiteiten. Het oprichten van een stichting met ondernemingsactiviteiten vereist dus extra aandacht.
De toetsing door de fiscus
De Belastingdienst stelt enkele vragen om dit te beoordelen. Ze kijken naar de volgende zaken:
• Wordt er deelgenomen aan het economische verkeer? Lever je actief goederen of diensten?
• Wordt er gestreefd naar het behalen van een voordeel (ook al mag dit niet uitgekeerd worden)?
• Is de activiteit structureel en beoogt je organisatie een zekere mate van duurzaamheid?
Als je deze vragen met ‘ja’ beantwoordt, loop je het risico dat een deel van je inkomsten als winst uit onderneming wordt gezien. Dit is belangrijk om te weten als je de financiële structuur van een stichting vormgeeft.
Subsidie versus commerciële inkomsten: een delicate balans
Veel stichtingen leven van subsidies of donaties. Dit zijn inkomsten die meestal niet als ondernemingsactiviteit worden gezien. Echter, zodra je begint met betalende klanten, verandert de dynamiek.
Wanneer is een stichting géén onderneming?
Als jouw activiteiten puur gericht zijn op het bereiken van het ideële doel, zonder dat je een directe tegenprestatie vraagt in ruil voor een product of dienst, dan blijf je buiten de vennootschapsbelasting. Denk aan:
• Het werven van fondsen via vrijwillige giften.
• Het organiseren van een gratis benefietevenement waarbij de kosten groter zijn dan de baten.
• Het verrichten van onderzoek waarvoor de financiering puur gericht is op het genereren van kennis voor het algemeen nut.
Het gaat om de intentie en de structuur van de tegenprestatie. Dit onderscheid is essentieel voor jouw fiscale verplichtingen als stichting.
Meer over dit onderwerp
Bekijk deze interessante artikelen die we hebben uitgekozen over Is een stichting een onderneming.
• De stichting | Ondernemersplein
De btw-valkuil
Naast de inkomstenbelasting is er de btw (omzetbelasting). Als je diensten verleent waarvoor je btw in rekening brengt, ben je btw-plichtig, net als een reguliere ondernemer. Dit kan leiden tot complexe administratie en de noodzaak om btw-aangifte te doen. De juiste rechtsvorm kiezen is cruciaal om deze administratieve lasten te beheersen.
Zelfs als de activiteit ideëel is, kan de levering van een dienst of goed aan een ander die daarvoor betaalt, btw-gevolgen hebben. Dit is een veelvoorkomende valkuil bij stichtingen die bijvoorbeeld cursussen aanbieden of merchandise verkopen om de kas te spekken.
Hoe beheer je deze dubbelrol?
Het is mogelijk om een stichting te hebben die zowel ideële als ondernemende activiteiten uitvoert. De sleutel ligt in de scheiding van administratie en duidelijke afbakening.
Administratieve scheiding aanbrengen
Om onnodige fiscale problemen te voorkomen, is het verstandig om de activiteiten zo gescheiden mogelijk te houden. Dit betekent:
• Houd de boekhouding van de commerciële activiteiten strikt gescheiden van de ideële inkomsten.
• Zorg dat de winst uit de ondernemende tak direct wordt ingezet voor het ideële doel. Je mag de winst niet reserveren voor toekomstige commerciële expansie, tenzij dit direct noodzakelijk is voor het uitvoeren van het statutaire doel.
• Wees transparant in je jaarverslag over de herkomst van de inkomsten en de aanwending van de middelen.
Door deze zorgvuldige aanpak kun je de voordelen van de stichtingsvorm behouden, terwijl je toch noodzakelijke inkomsten genereert via marktconforme activiteiten. Het is een evenwichtsoefening.
Veelgestelde vragen over stichtingen en ondernemen
Ik begrijp dat dit veel informatie is. Hier zijn nog een paar concrete vragen die vaak gesteld worden als men de grens tussen stichting en onderneming aftast.
Is een stichting verplicht om zich in te schrijven bij de Kamer van Koophandel (KvK)?
Ja, als een stichting rechtspersoonlijkheid bezit en in Nederland een onderneming drijft, moet deze zich inschrijven in het Handelsregister van de KvK. Zelfs als de primaire activiteit ideëel is, als je structureel deelneemt aan het economisch verkeer, volgt de inschrijvingsplicht.
Mag een stichting winst maken?
Een stichting mag in principe geen winst uitkeren aan de bestuurders, oprichters of derden. Echter, de stichting mag wel een overschot (winst) realiseren uit haar activiteiten. Dit overschot moet echter volledig ten goede komen aan het statutaire doel van de stichting en mag niet worden uitgekeerd. Dit is een cruciaal verschil met een commerciële onderneming.
Heeft een stichting een btw-nummer nodig?
Als de stichting goederen of diensten levert waarvoor btw in rekening gebracht moet worden, dan moet de stichting zich aanmelden bij de Belastingdienst voor de omzetbelasting en een btw-identificatienummer aanvragen. Dit is net als voor iedere andere ondernemer die btw-belaste prestaties levert.
Wat gebeurt er als de stichting te veel onderneemt?
Als de Belastingdienst vaststelt dat de activiteiten van de stichting overwegend commercieel van aard zijn en deze niet duidelijk afgebakend zijn, kan de stichting in zijn geheel of gedeeltelijk worden belast met vennootschapsbelasting. Dit kan ook gevolgen hebben voor de vrijstellingen waar de stichting mogelijk van genoot.