De basis: wat is een overgang van onderneming?
Wanneer we spreken over een ‘overgang van onderneming’, bedoelen we eigenlijk dat de economische eenheid – het bedrijf waar je werkt – overgaat op een nieuwe eigenaar. Denk aan een verkoop, een fusie of een splitsing. De wet beschermt jou in zo’n situatie. Dit is cruciaal, want je wilt niet dat je jarenlange inzet zomaar teniet wordt gedaan door een nieuwe baas. Meer informatie over uw rechten en plichten bij een overgang van onderneming.
Het doel van de wettelijke regeling is simpel: jouw positie zo goed mogelijk waarborgen. De overgang van de onderneming rechten werknemers is vastgelegd in het Nederlandse arbeidsrecht. Het zorgt voor continuïteit in jouw arbeidsrelatie. Je werkgever verandert, maar jouw rechten blijven grotendeels intact.
Wanneer treedt de regeling in werking?
Niet elke kleine wijziging is een overgang van onderneming. De wetgever kijkt naar een paar belangrijke criteria. Gaat het om een overdracht van een zelfstandige economische eenheid? Betekent dit dat de activiteiten en de organisatie van het bedrijf doorgaan onder een andere eigenaar? Als het antwoord op deze vragen ‘ja’ is, dan valt dit onder de beschermende regeling. Dit is belangrijk om te weten, want het bepaalt of jouw rechten beschermd zijn.
Jouw arbeidsvoorwaarden onder de nieuwe eigenaar
Dit is misschien wel het meest spannende deel voor jou. Wat gebeurt er met mijn salaris, mijn vakantiedagen, en mijn pensioenregeling? Goed nieuws: bij een overgang van onderneming gaan de rechten en plichten die op dat moment tussen jou en je oude werkgever bestaan, automatisch over naar de nieuwe werkgever. Dit noemen we de ‘automatische overgang van arbeidsovereenkomsten’.
De nieuwe eigenaar neemt in principe de bestaande cao’s en individuele afspraken over. Dit biedt een sterke basis van zekerheid. Je hoeft niet bang te zijn dat je direct moet inleveren op de secundaire arbeidsvoorwaarden die je hebt opgebouwd.
Ontslagbescherming bij overname
Een veelvoorkomende zorg is ontslag na de overname. Kan de nieuwe eigenaar je zomaar op straat zetten omdat ze ‘efficiënter’ willen werken? Gelukkig is het antwoord hierop nee, in ieder geval niet zomaar. De wet beschermt jou tegen ontslag dat uitsluitend het gevolg is van de overgang zelf. Dit heet de ‘overgangsgerelateerde ontslagbescherming’.
De nieuwe werkgever moet een geldig ontslaggrond hebben, net als elke andere werkgever. Denk aan disfunctioneren of bedrijfseconomische redenen die losstaan van de overname. Als het ontslag direct verband houdt met de overdracht, is het ontslag in principe niet geldig. Dit geeft je extra ademruimte om rustig de nieuwe situatie te beoordelen.
VIDEO: Wat is TUPE en hoe werkt het?
Relevante artikelen
Breid je begrip van Overgang van onderneming rechten werknemers uit met deze zorgvuldig gekozen leesstukken.
• Rechten van de werknemer bij overgang onderneming …
• Overgang van onderneming; welke rechten en plichten van …
Wat te doen met collectieve afspraken?
Hebben jullie binnen het bedrijf goede afspraken gemaakt via een ondernemingsraad of vakbond? Die collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) blijven ook in principe van kracht. De nieuwe werkgever is gebonden aan deze afspraken voor de duur van die cao. Dit beschermt de collectieve rechten van jou en je collega’s.
Soms wil de nieuwe eigenaar de arbeidsvoorwaarden na een bepaalde periode aanpassen. Dit mag, maar dit proces moet zorgvuldig verlopen. Ze moeten vaak in overleg treden met de vakbonden of de ondernemingsraad. Het is essentieel dat je weet welke cao van toepassing is op jouw situatie na de overgang van onderneming.
De rol van informatie en medezeggenschap
Transparantie is de sleutel tot een soepele overgang. Jij hebt het recht om geïnformeerd te worden. Zowel de oude als de nieuwe eigenaar hebben een informatieplicht jegens jou en, indien aanwezig, de ondernemingsraad.
Wat moet je weten?
• De redenen voor de overgang.
• De juridische, economische en personele consequenties.
• Welke maatregelen de nieuwe eigenaar plant voor het personeel.
Deze informatie moet tijdig worden verstrekt, zodat je je kunt voorbereiden op de veranderingen. Als er een ondernemingsraad is, heeft deze instemmingsrecht op besluiten die de overgang direct raken. Jouw inspraak, via de raad, is een krachtig middel in dit proces.
Jouw individuele rechten tijdens de informatieplicht
Naast de collectieve informatie aan de ondernemingsraad, heb je ook individueel recht op duidelijke communicatie. Voel je vrij om vragen te stellen aan je leidinggevende of de HR-afdeling. Het is jouw loopbaan die verandert. Je mag verwachten dat men duidelijkheid schept over de impact op jouw dagelijkse werkzaamheden en jouw arbeidscontract.
Wat als je het niet eens bent met de overgang?
Soms voel je dat de overgang niet goed is voor jou, ondanks de wettelijke bescherming. Wat zijn dan jouw opties met betrekking tot ontslag of verandering van functie?
Als de nieuwe situatie echt onhoudbaar is voor jou, kun je zelf ontslag nemen. Houd er wel rekening mee dat je dan geen recht hebt op een WW-uitkering, tenzij er sprake is van een dringende reden die aan de nieuwe werkgever te wijten is. De bescherming tegen ontslag door de overgang werkt twee kanten op: de werkgever kan je niet zomaar ontslaan, maar jij kunt ook niet zomaar vertrekken zonder mogelijke consequenties voor je uitkering.
Zijn er uitzonderingen op de automatische overgang?
Hoewel de regel is dat arbeidsovereenkomsten overgaan, zijn er situaties waarin dit niet gebeurt. Dit is bijvoorbeeld het geval als de overgedragen eenheid niet als een ‘zelfstandige entiteit’ wordt voortgezet. Als de activiteiten in de oude structuur simpelweg stoppen en de werknemers andere taken krijgen binnen de overnemende partij, kan de automatische overgang soms worden betwist. Daarom is het zo belangrijk om te beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een overgang van onderneming in de strikte zin van het woord.
De overgang van onderneming is een complex juridisch proces dat diep ingrijpt in jouw werkleven. Door je goed te informeren over jouw overgang van onderneming rechten werknemers, neem je zelf de regie in handen. Blijf kritisch, stel vragen en zoek advies als je twijfelt over de juridische status van jouw positie. Jouw zekerheid staat centraal, ook als het bedrijf een nieuwe weg inslaat.
Veelgestelde vragen over de overgang van onderneming
Moet ik een nieuw arbeidscontract tekenen bij de nieuwe werkgever?
Nee, in principe neem je het bestaande contract automatisch over. Je bent niet verplicht een nieuw contract te tekenen, tenzij de nieuwe werkgever wijzigingen voorstelt die buiten de directe overgang vallen.
Wat gebeurt er met mijn opgebouwde pensioen bij een overgang?
Het pensioenrecht gaat ook over. De nieuwe werkgever moet de pensioenregeling voortzetten of een gelijkwaardige regeling aanbieden conform de bestaande afspraken. Controleer de specifieke voorwaarden in jouw pensioenreglement.
Wat als de nieuwe eigenaar mijn functie afschaft direct na de overname?
Als de functieafschaffing direct het gevolg is van de overname, is dit in beginsel niet toegestaan vanwege de ontslagbescherming. De werkgever moet dan aantonen dat er zwaarwegende bedrijfseconomische redenen zijn, onafhankelijk van de overgang.