Wanneer start jouw avontuur als zelfstandige?
Het gevoel hebben dat je onderneemt, is één ding. Officieel ondernemen is iets anders. Nederland heeft duidelijke criteria om te bepalen of je nu echt een ondernemer bent voor de Inkomstenbelasting. Dit is cruciaal, want het bepaalt je fiscale verplichtingen, zoals btw-aangifte en aftrekposten. De Belastingdienst kijkt naar een aantal feiten en omstandigheden om jouw situatie te beoordelen.
De drie pijlers van het ondernemerschap
De fiscus hanteert vaak drie hoofdkenmerken om vast te stellen of je een ondernemer bent. Denk hierbij aan de manier waarop je werkt en hoe je je presenteert naar de buitenwereld.
- Zelfstandigheid en onafhankelijkheid
Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Werk je zelfstandig? Dit betekent dat je in principe jouw eigen tijd en werkwijze bepaalt. Je bent niet direct aangestuurd door een opdrachtgever zoals een werkgever dat doet. Je bepaalt zelf hoe je de klus klaart.
• Bepaal je zelf je uren?
• Gebruik je jouw eigen materiaal en middelen?
• Heb je de vrijheid om opdrachten te weigeren?
Als het antwoord op deze vragen overwegend ‘ja’ is, dan neigt jouw activiteit sterk naar ondernemerschap.
- Ondernemersrisico
Een echte ondernemer loopt financiële risico’s. Dit is een belangrijk verschil met werken in loondienst. Als je werkt als zzp’er, investeer je zelf in je bedrijf. Denk aan de aanschaf van een laptop, softwarelicenties of marketingkosten. Bovendien loop je het risico dat opdrachten uitblijven, waardoor je inkomsten onzeker zijn.
Als je altijd zeker bent van je salaris, ongeacht of de opdrachtgever succes heeft, loop je nauwelijks ondernemersrisico. Dit is een sterk signaal dat je mogelijk nog in loondienst bent, ook al voelt het werk als eigen.
- Winstoogmerk
Ondernemen doe je met het doel om winst te maken. Je bent bezig met een economische activiteit. Je vraagt een vergoeding voor jouw geleverde diensten of producten, en die vergoeding moet hoger zijn dan je kosten, zodat er winst overblijft. Het is niet alleen een hobby of een manier om wat extra zakgeld te verdienen zonder de intentie om er echt een duurzame bron van inkomsten van te maken.
Zelfs als je in het begin verlies maakt, moet de intentie er zijn om op termijn winstgevend te worden. Dit is belangrijk bij de beoordeling van ‘incidenteel versus structureel’ werk.
Wanneer ben je géén ondernemer in de ogen van de fiscus?
Soms verwarren mensen een freelance opdracht met echt ondernemerschap. De Belastingdienst kent ook andere vormen van zelfstandige arbeid, zoals de resultaatgenieter of de particuliere opdrachtnemer.
De arbeidsrelatie met opdrachtgevers
De relatie die je hebt met je opdrachtgever is doorslaggevend. Voel je je meer een verlengstuk van het bedrijf waar je werkt, dan ben je waarschijnlijk niet zelfstandig bezig. Voor de precieze bepaling wanneer je officieel ondernemer bent voor de Belastingdienst, is het raadzaam de criteria te raadplegen.
• Geen exclusiviteit: Werk je voor één opdrachtgever voor 80% van je tijd? Dan lijkt het meer op een dienstverband.
• Vakantieregeling en ziekte: Heb je een doorbetaalde vakantie of krijg je doorbetaald als je ziek bent? Dit zijn typische kenmerken van loondienst, niet van zelfstandigheid.
• Hiërarchie: Moet je verantwoording afleggen op een manier die sterk lijkt op een leidinggevende relatie?
Als je veel signalen van loondienst vertoont, maar toch zelfstandig wilt lijken, kun je onder de loep komen te liggen voor de loonbelastingverklaring. Zorg dat je hier duidelijkheid over krijgt, zeker als je een grote opdrachtgever hebt.
VIDEO: Wat vind jij van de regels in Nederland voor ondernemers?
De ‘hobby’ of bijverdienste
Als je af en toe iets verkoopt op een markt, of een kleine klus aanneemt in het weekend zonder de ambitie om dit structureel uit te bouwen, dan ben je waarschijnlijk bezig met inkomsten uit overig werk. Dit zijn inkomsten die je aangeeft onder ‘overige inkomsten’ en waarvoor je geen btw hoeft te rekenen. De grens tussen een serieuze bijverdienste en een startende onderneming is vloeiend en hangt af van de intensiteit en de duur van de activiteiten.
De praktische stap: Inschrijven bij de Kamer van Koophandel (KVK)
De meest zichtbare en directe stap die je kunt zetten om jouw activiteit officieel te maken, is de inschrijving bij de KVK. Dit is geen absolute eis om als ondernemer gezien te worden door de Belastingdienst, maar het is wel een hele sterke aanwijzing. Als je je inschrijft, ga je er vanuit dat je structureel bezig bent en je geeft je activiteiten prijs.
Zodra je bent ingeschreven, krijg je vanzelf bericht van de Belastingdienst en word je opgenomen in het systeem. Dit brengt administratieve verplichtingen met zich mee, maar ook voordelen.
Voordelen van een officiële inschrijving
Wanneer je jezelf echt als ondernemer profileert, zijn er mooie fiscale voordelen te behalen, mits je aan de urencriterium voldoet.
• Zelfstandigenaftrek: Dit is een flinke korting op je belastbare winst. Je moet hiervoor wel voldoende uren aan je bedrijf besteden.
• Investeringsaftrek: Als je investeert in bedrijfsmiddelen, kun je een deel van die kosten extra aftrekken.
• MKB-winstvrijstelling: Een deel van je winst wordt extra belastingvrijgesteld, speciaal voor kleine ondernemingen.
Deze aftrekposten zijn er niet voor de ‘hobbyist’. Ze zijn bedoeld voor mensen die écht hun hoofdactiviteit aan het opbouwen zijn.
Hoe beïnvloedt jouw mindset of je een onderneming hebt?
Naast de formele regels, is jouw eigen houding van groot belang. Voel je jezelf een ondernemer? Dit klinkt misschien soft, maar het vertaalt zich vaak naar concrete acties.
Onmisbare bronnen
Verzamel diepgaande inzichten over Wanneer heb je een onderneming? De officiële regels en eisen. met deze lijst van links.
• Eisen aan ondernemers, schippers en bemanningen in de …
• Erkenningsregeling | Kenniscentrum voor beleid en regelgeving
Actief je markt benaderen
Een ondernemer wacht niet tot de opdrachten binnenstromen. Je bent proactief. Je bouwt aan je netwerk. Je onderhoudt contacten. Je zoekt actief naar nieuwe kansen en je investeert tijd in acquisitie. Dit gaat verder dan af en toe een mailtje sturen. Het is een constante stroom van marketing en verkoopactiviteiten.
Je eigen koers bepalen
Onderpreken betekent dat jij de regisseur van jouw werk bent. Je bepaalt de strategie. Je durft te investeren in jezelf en in je groei. Dit betekent soms dat je een stap terug moet doen op financieel gebied om op de lange termijn vooruit te komen. Je neemt weloverwogen beslissingen gebaseerd op jouw visie voor jouw bedrijf.
Als je merkt dat je constant wacht op instructies of goedkeuring van derden, is de kans groot dat je nog niet volledig de sprong naar het zelfstandig ondernemerschap hebt gemaakt, ook al voelt het soms wel zo. Echte onafhankelijkheid vereist dat je de formele stappen zet, waaronder het bepalen van de juridische vorm van je onderneming.
Veelgestelde vragen over het hebben van een onderneming
Het is normaal dat er nog vragen blijven hangen. Hieronder vind je antwoorden op enkele veelgestelde punten die ondernemers in spe vaak hebben.
Wat is het verschil tussen een zzp’er en een ondernemer?
In de praktijk worden deze termen vaak door elkaar gebruikt. Fiscaal gezien definieert de Belastingdienst of je een ondernemer bent op basis van de kenmerken (risico, zelfstandigheid, winstoogmerk). Een zzp’er is een zelfstandige zonder personeel die deze kenmerken vertoont en zich heeft ingeschreven bij de KVK.
Moet ik me inschrijven bij de KVK als ik maar een paar uur per week werk?
Als je structureel diensten aanbiedt met winstoogmerk, wordt inschrijving aangeraden. Zelfs een kleine structurele nevenactiviteit moet je in principe melden bij de KVK. Als het echt incidenteel is en geen winstoogmerk heeft, valt het onder inkomsten uit overig werk.
Kan ik tegelijkertijd in loondienst zijn en een onderneming hebben?
Ja, dat kan zeker. Veel mensen starten hun onderneming naast hun baan. Houd er wel rekening mee dat de activiteiten van je onderneming strikt gescheiden moeten zijn van je loondienstactiviteiten. Daarnaast moet je oppassen dat je voor je onderneming niet dezelfde werkzaamheden uitvoert onder dezelfde voorwaarden als in je loondienst. Dit kan problemen geven met je werkgever of de Belastingdienst.