Wat is de boekwaarde van een onderneming eigenlijk?
Simpel gezegd, de boekwaarde is de waarde van jouw onderneming zoals die in de administratie staat. Het is geen marktwaarde; dat is een belangrijk onderscheid. De marktwaarde wordt bepaald door wat iemand bereid is vandaag voor jouw bedrijf te betalen. De boekwaarde daarentegen, is een resultaat van historische kosten en afschrijvingen. Denk aan de balans van jouw onderneming. De boekwaarde is in essentie het verschil tussen de bezittingen (activa) en de schulden (passiva).
Je berekent de basisboekwaarde met een eenvoudige formule. Je neemt alle bezittingen die op de balans staan. Hier trek je alle schulden en verplichtingen vanaf. Wat overblijft, dat is de boekwaarde. Dit getal geeft je een direct beeld van het nettovermogen dat in de boeken is vastgelegd.
Het verschil met marktwaarde
Dit punt verdient extra aandacht. Waarom is de boekwaarde anders dan de prijs die je voor jouw bedrijf kunt vragen? De marktwaarde kijkt naar de toekomst. Het kijkt naar de winstpotentie, de merknaam, de klantenkring en de economische vooruitzichten. Dit zijn immateriële zaken die vaak niet volledig in de boekhouding worden weerspiegeld.
De boekwaarde houdt daarentegen vast aan wat je in het verleden hebt geïnvesteerd. Een prachtig, uniek softwarepakket dat je intern hebt ontwikkeld, kan een lage of zelfs nul boekwaarde hebben als het volledig is afgeschreven. Op de markt echter, kan deze software goud waard zijn. Begrijp je het verschil? De boekwaarde is een momentopname van de verleden investeringen.
Hoe bereken je de boekwaarde stap voor stap?
Het vaststellen van de boekwaarde is een procedureel proces. Je moet de juiste cijfers uit jouw jaarrekening halen. Dit proces voelt voor veel ondernemers als het doorploegen van documenten, maar de uitkomst is helder.
Hier zijn de belangrijkste componenten die je moet identificeren:
• Vaste activa: Dit zijn jouw bedrijfspand, machines, computers en voertuigen. Let op: deze worden gewaardeerd tegen de historische kostprijs min de cumulatieve afschrijvingen. Dit laatste punt is cruciaal voor de berekening van de werkelijke boekwaarde.
• Vlottende activa: Denk aan voorraden, debiteuren (geld dat klanten jou nog moeten betalen) en liquide middelen (bankrekening). Deze worden vaak tegen reële of geschatte waarden opgenomen.
• Passiva (Schulden): Hieronder vallen leningen, crediteuren (jouw leveranciers die je nog moet betalen) en eventuele voorzieningen.
De berekening is dus: (Vaste Activa + Vlottende Activa) – Passiva = Boekwaarde. Het is de nettobelegging die tot nu toe in de onderneming zit, volgens de regels van de boekhouding. Sommige mensen noemen dit ook wel het eigen vermogen op de balans.
VIDEO: Waarde van een bedrijf bepalen doe je zo
De impact van afschrijvingen en immateriële activa
Afschrijvingen zijn jouw stille vijand bij het bepalen van een hoge boekwaarde. Je koopt een machine voor €50.000. Over tien jaar schrijf je deze volledig af. De boekwaarde van die machine wordt dan nul, ook al werkt hij nog perfect en heeft hij marktwaarde. Je moet dit meenemen in je overwegingen.
En dan heb je de immateriële activa. Merknamen, patenten, goodwill. In sommige boekhoudkundige kaders (zoals IFRS) mogen deze onder bepaalde voorwaarden worden opgenomen. Maar vaak zie je dat deze elementen die jouw bedrijf echt uniek maken, niet of nauwelijks in de boekwaarde naar voren komen. Dit is waarom de boekwaarde soms een onderschatting geeft van jouw bedrijfspotentieel.
Wanneer is de boekwaarde van belang voor jou?
Je vraagt je misschien af: “Waarom zou ik me hier druk om maken als ik mijn bedrijf niet ga verkopen?” De boekwaarde speelt een rol in verschillende scenario’s in jouw ondernemersleven. Het is een stukje financiële rust.
Dit zijn de momenten dat de boekwaarde telt:
• Bij verkoop of fusie: Potentiële kopers gebruiken de boekwaarde vaak als een startpunt voor hun waarderingsonderhandelingen. Het vormt de ondergrens.
• Bij financieringsaanvragen: Banken en investeerders kijken naar de balans en het eigen vermogen. Een solide boekwaarde straalt stabiliteit uit.
• Bij fiscale vraagstukken: Bij de overdracht van bedrijfsmiddelen binnen de familie of bij bedrijfsbeëindiging, speelt de fiscale boekwaarde een rol in de berekening van verschuldigde belasting.
• Als interne prestatie-indicator: Door de boekwaarde jaarlijks te volgen, zie je hoe het nettovermogen van jouw bedrijf groeit of krimpt door winsten en verliezen. Het toont de opbouw van jouw vermogen.
Wil je bijvoorbeeld een lening aanvragen voor de aankoop van nieuwe apparatuur, dan laat je met een gezonde boekwaarde zien dat je de bestaande middelen goed hebt beheerd. Het geeft jouw financier een gerust gevoel over de solide basis van jouw bedrijf.
Boekwaarde en vermogensopbouw
Voor een volledig begrip van de vermogensopbouw is inzicht in de balans van een onderneming essentieel. Elke euro die je als winst in jouw bedrijf laat, verhoogt potentieel de boekwaarde (als deze winst niet direct wordt uitgekeerd of gebruikt om schulden af te lossen). Zie het als het bouwen van een stevig huis. Je legt baksteen na baksteen. De boekwaarde is de huidige, verzekerde waarde van dat huis, gebaseerd op de kosten van de gebruikte materialen.
Door de focus te leggen op een gezond eigen vermogen, bouw je aan een onderneming die minder afhankelijk is van externe financiering. Dat geeft jou als ondernemer veel meer vrijheid om beslissingen te nemen die op de lange termijn goed zijn voor jouw visie, in plaats van louter op korte termijn financieringsbehoeften.
Hoe kun je de boekwaarde positief beïnvloeden?
Je hebt de boekwaarde niet in de hand op dezelfde manier als de omzet, maar je kunt zeker stappen ondernemen om het eigen vermogen te versterken. Dit zijn de acties die direct invloed hebben op de cijfers op jouw balans:
Ten eerste, beheer je schulden. Elke keer dat je een lening aflost, verminder je jouw passiva, wat de boekwaarde direct verhoogt. Richt je op een gezonde verhouding tussen vreemd en eigen vermogen.
Ten tweede, herinvesteer winsten slim. Wanneer je winst maakt en deze in het bedrijf houdt (via een verhoging van de reserves), groeit het eigen vermogen. Zorg er wel voor dat deze investeringen ook productief zijn, anders zit je met kapitaal dat stilstaat.
Ten derde, wees kritisch op afschrijvingsbeleid. Hoewel je je moet houden aan de fiscale regels, kan het soms lonen om stil te staan bij de werkelijke levensduur van activa. Als een machine veel langer meegaat dan de boekhoudkundige afschrijvingsperiode, onderwaardeert de boekwaarde de werkelijke waarde van dat bezit. Bespreek dit met jouw boekhouder om te zien of een herziening van de restwaarde mogelijk is.
De boekwaarde is jouw financiële ruggengraat, vastgelegd in cijfers. Het is de tastbare basis die je hebt opgebouwd met jouw harde werk.
—
Veelgestelde vragen over de boekwaarde van jouw onderneming
Belangrijke links
Maak je reis door het onderwerp Boekwaarde onderneming berekenen en bepalen compleet met deze links.
• Stakingswinst berekenen | Belastingdienst
• Waardebepaling van uw bedrijf | Marktlink
Wat is het belangrijkste verschil tussen boekwaarde en marktwaarde?
De boekwaarde is gebaseerd op historische kosten zoals vastgelegd in de administratie (bezittingen min schulden). De marktwaarde is wat een koper bereid is vandaag te betalen, vaak gebaseerd op toekomstige winstpotentie en immateriële zaken.
Moet ik mijn boekwaarde jaarlijks controleren?
Ja, het is zeer aan te raden. Jouw accountant presenteert deze cijfers jaarlijks in de jaarrekening. Door deze cijfers te volgen, zie je hoe jouw nettovermogen zich ontwikkelt ten opzichte van vorig jaar. Wil je precies weten wat het eigen vermogen is en hoe je het berekent?
Kan een negatieve boekwaarde ontstaan?
Zeker. Dit gebeurt als de totale schulden van jouw onderneming groter zijn dan de totale waarde van de bezittingen op de balans. Dit duidt op een zware financiële positie die directe actie vereist.
Heeft de BTW invloed op de boekwaarde?
Nee, de BTW wordt over het algemeen niet meegenomen in de bepaling van de boekwaarde van de activa. De BTW die je betaalt over aankopen is vaak een vorderbare post (vlottende activa), en de BTW die je afdraagt is een schuld (passiva). De netto waarde van de bezittingen blijft de basis.