De angst voor de bijstand: een noodzakelijke stap
Het idee van een uitkering kleeft soms aan onzekerheid. Je wilt onafhankelijk blijven. Je wilt niet afhankelijk zijn van overheidssteun. Die trots is begrijpelijk. Maar zie de bijstand, zoals de Algemene bijstandswet (Bbz) of de Participatiewet, niet als een teken van zwakte. Zie het als een tijdelijke brug. Een brug die jou helpt om jouw onderneming door zware tijden te loodsen. Of, als dat nodig is, een brug naar een nieuwe start.
Voordat je die stap zet, is het belangrijk dat je weet wat de gemeente van je verwacht. Zij willen jou helpen, maar ze verwachten ook dat je er alles aan doet om weer op eigen benen te staan. Dit noemen we de sollicitatieplicht voor ondernemers of de actieve houding die je moet aantonen.
Wanneer kom je in aanmerking voor ondersteuning?
De regels voor de bijstand zijn strenger voor ondernemers dan voor mensen in loondienst. Waarom? Omdat jij de mogelijkheid hebt om je eigen inkomen te creëren. De instantie kijkt kritisch naar jouw bedrijfssituatie. Je moet aantonen dat je niet op een andere manier in je levensonderhoud kunt voorzien. Dit is cruciaal bij het aanvragen van de bijstandsuitkering ZZP.
De belangrijkste voorwaarden die je moet doorlopen, draaien om een paar kernpunten:
Een van de cruciale stappen hierbij is het aanleveren van een verklaring van inkomen als zelfstandige.
• Je woont en werkt legaal in Nederland.
• Je hebt geen vermogen dat je eerst moet aanspreken.
• Je hebt geen recht op andere uitkeringen (zoals WW of ZW).
• Jouw bedrijf levert momenteel onvoldoende inkomen op om van te leven.
Twee routes naar financiële ademruimte
Als zelfstandige ondernemer heb je twee hoofdroutes als het echt tegenzit. De weg die je kiest, hangt af van de levensvatbaarheid van jouw bedrijf. Dit is een essentieel onderscheid bij het aanvragen van ondersteuning ZZP noodsituatie.
VIDEO: Hoe hoog is mijn uitkering (schenking) bij arbeidsongeschiktheid | Zelfstandig Ondernemers
Route 1: Tijdelijke overbrugging (startende of tijdelijk noodlijdende ondernemers)
Deze route is vaak bedoeld voor ondernemers die net zijn gestart of die een tijdelijke dip ervaren. Het doel is dat je zo snel mogelijk weer volledig inkomen genereert uit je onderneming. De gemeente biedt dan soms een aanvullende bijstand voor ondernemers.
Wat houdt dit in de praktijk in?
• Verplicht ondernemersplan: Je presenteert een realistisch plan. Dit plan laat zien hoe je bedrijf binnen een bepaalde periode (vaak zes maanden tot een jaar) weer rendabel wordt.
• Begeleiding: Je krijgt vaak begeleiding van een adviseur van de gemeente of een externe coach. Dit helpt je de knelpunten in jouw bedrijfsvoering aan te pakken.
• Beperkte duur: De uitkering is tijdelijk. Het is een lening of een subsidie, afhankelijk van de lokale regels, om de nood te lenigen.
Als je gebruikmaakt van deze vorm van bijstand voor startende ondernemers, dan blijf je officieel ondernemer. Je inkomen wordt aangevuld tot het bijstandsniveau.
Aanvullende informatie
Ontdek meer over Bijstand voor zelfstandig ondernemers: regels en aanvragen door deze uitgekozen links.
• Regels bijstand voor zelfstandigen (Bbz) | Bijstand voor …
Route 2: Beëindiging van het bedrijf en sociale zekerheid
Soms moet je eerlijk zijn tegen jezelf. Jouw bedrijf heeft geen toekomst meer, of het kost te veel energie om het in leven te houden. In dat geval overweeg je de beëindiging. Dit traject is vaak beter als je recht wilt hebben op een meer solide sociaal vangnet.
Als je jouw bedrijf staakt, kom je mogelijk in aanmerking voor een uitkering op basis van de Participatiewet, vergelijkbaar met een reguliere bijstandsuitkering. Dit is de route voor de ondernemer zonder inkomen die stopt.
Hier zijn een paar punten waar je op moet letten:
• Vermogen vrijmaken: Je moet jouw zakelijke bezittingen (gereedschap, inventaris) verkopen, tenzij deze essentieel zijn voor jouw toekomstige beroepsoriëntatie. Dit vermogen telt mee voor de vermogensgrens van de bijstand.
• Verplichtingen: Zodra je de uitkering ontvangt, word je behandeld als werkzoekende. Je moet actief solliciteren naar werk buiten je onderneming.
• Geen aanspraak op WW: Als zzp’er bouw je geen WW-recht op. De bijstand is dan je enige sociale zekerheid als je stopt met ondernemen.
De valkuilen: wat je absoluut moet vermijden
De gemeente kijkt scherp mee. Elke stap die je zet, kan invloed hebben op jouw aanvraag voor ondersteuning bij laag inkomen als zzp’er. Wees transparant, maar wees ook slim in je aanpak.
Vermijd deze veelgemaakte fouten:
• Te laat aanvragen: Vraag de uitkering aan voordat je geld op is. De bijstand is nooit met terugwerkende kracht voor de periode dat je al geen inkomsten had. Je moet de aanvraag indienen zodra je weet dat je inkomen tekortschiet.
• Onduidelijke boekhouding: Een slechte administratie is funest. Je moet bewijzen hoeveel je verdient en wat je kosten zijn. Houd jouw uren en inkomsten nauwkeurig bij.
• Zaken privé houden: Probeer niet zelf ‘even wat bij te klussen’ naast je aanvraag, zonder dit te melden. Dit kan gezien worden als fraude of het niet nakomen van de inlichtingenplicht. Alles wat je verdient, moet je opgeven.
• Vasthouden aan een onhaalbaar plan: Als jouw ondernemersplan simpelweg niet realistisch is, zal de gemeente je adviseren om te stoppen en op zoek te gaan naar een baan. Luister naar dat advies als het de enige reële optie is.
Hoe pak je het gesprek met de gemeente aan?
De eerste kennismaking is bepalend. Je bent in een kwetsbare positie, maar je moet de regie pakken. Jij bent de expert van jouw bedrijf.
Bereid je voor op het gesprek door het volgende mee te nemen:
• Een duidelijk overzicht van je inkomsten en uitgaven van de afgelopen zes tot twaalf maanden.
• Een gedetailleerd (herzien) ondernemingsplan, inclusief wat je nu concreet gaat doen om de omzet te verhogen (marketingacties, nieuwe diensten).
• Een overzicht van eventuele bezittingen die je kunt verkopen (zoals een tweede auto of niet-essentiële apparatuur).
• Jouw persoonlijke begroting: hoeveel geld heb je écht nodig om van te leven?
Voor het opstellen van dit overzicht kan het helpen om eerst te weten hoe je het netto-inkomen als ondernemer berekent. Je presenteert jezelf als een vechter die een tijdelijke tegenslag kent. Jouw houding moet laten zien dat je de intentie hebt om zo snel mogelijk weer belastingplichtig en zelfredzaam te zijn. Dit is de beste manier om een positieve uitkomst te krijgen bij de beoordeling van jouw aanvraag bijstand zelfstandige.
*
Veelgestelde vragen over bijstand voor ondernemers
Kan ik bijstand aanvragen als ik nog bezig ben met mijn bedrijf?
Ja, dat is mogelijk via de Bbz-regeling (of de lokale variant daarvan), als je kunt aantonen dat jouw bedrijf op termijn levensvatbaar is en je nu tijdelijk een aanvulling nodig hebt om de vaste lasten te dekken.
Moet ik mijn bedrijf direct opheffen als ik bijstand aanvraag?
Niet altijd. Als je de Tijdelijke Overbruggingsregeling volgt, blijf je ondernemer. Als je kiest voor de reguliere bijstand, moet je wel aantonen dat je geen reële kansen meer ziet in het zelfstandig ondernemerschap en moet je actief solliciteren naar loondienstwerk.
Telt het vermogen dat ik voor mijn bedrijf nodig heb mee voor de bijstand?
Dit is afhankelijk van de situatie. Noodzakelijke bedrijfsmiddelen (zoals een computer of speciaal gereedschap) mogen vaak buiten beschouwing blijven, mits dit goed onderbouwd wordt in je aanvraag. Spaargeld en andere niet-zakelijke bezittingen moet je meestal eerst aanspreken.